วันศุกร์ที่ 22 พฤษภาคม พ.ศ. 2558


ปัจจุบันในต่างประเทศ นับตั้งแต่นักวิชาการ ดารา นักแสดง นักกีฬา หรือแม้แต่ผู้มีชื่อเสียงในแวดวงต่าง ๆ หันมานับถือพระพุทธศาสนากันมากขึ้น สาเหตุที่เป็นเช่นนี้เพราะโลกปัจจุบันเป็นโลกเสรี เปิดโอกาสให้คนเริ่มใช้สติปัญญาไตร่ตรองภาพรวมถึงความเป็นเหตุเป็นผลของข้อมูลที่ได้รับมากขึ้น เลยทำให้เขาหลุดออกมาจากกรอบความเชื่อที่ถูกครอบเอาไว้ แล้วกลายเป็นต้องการแสวงหาความจริงว่าคำสอนใดที่มีเหตุมีผลมากที่สุด สุดท้ายก็มาพบเจอคำสอนในพระพุทธศาสนา



สำหรับชาวพุทธทั่วโลกถือเป็นเรื่องที่น่ายินดีเป็นอย่างยิ่ง ล่าสุดเมื่อวันที่ 14 เมษายน พ.ศ.2558 ที่ผ่านมา ทำเนียบขาว (The White House) ได้เชิญ (นิมนต์) คณะผู้แทนของชาวพุทธจากทั่วโลก เพื่อมาร่วมสัมมนาเกี่ยวกับบทบาทของศาสนาพุทธที่มีต่อโลก โดยมีหัวข้อสำคัญในการสัมมนาดังต่อไปนี้
- วันวิสาขที่จะจัดขึ้น ณ WASHINGTON DC ในปีนี้ จะจัดอย่างไร
- องค์กรพุทธมีวิธีการอย่างไร ที่จะช่วยเหลือคนในสังคม
- องค์กรพุทธมีเครือข่ายช่วยเหลือประชาชนที่ได้รับภัยพิบัติอย่างไร
- องค์กรพุทธมีความคิดเห็นอย่างไร เกี่ยวกับภาวะโลกร้อนที่เกิดในปัจจุบัน
- องค์กรพุทธทำโครงการอะไรบ้างในปัจจุบัน
-องค์กรพุทธมีบทบาทในการสร้างสันติภาพให้เกิดขึ้นแก่โลกอย่างไร มีแผนงานที่กำลังทำอยู่ที่ไหน อย่างไร
- การปฏิบัติสมาธิมีผลดีต่อมวลมนุษยชาติอย่างไร และมีผลต่อโลกอย่างไร มีผลของการปฏิบัติที่ให้ผลจริง ๆ กับผลเมืองของโลกที่ไหน อย่างไร
ซึ่งหัวข้อทั้งหมดนี้ทางผู้นำองค์กรที่มีส่วนเกี่ยวข้อง ได้ขึ้นไปนำเสนอได้อย่างน่าประทับใจ และเป็นที่พอใจของคณะกรรมการจากทำเนียบขาวเป็นอย่างมาก



จะเห็นได้ว่าคนในโลกนี้ กำลังโหยหาความรู้ที่จะทำให้โลกนี้มีสันติภาพได้อย่างแท้จริง แล้วพระพุทธศาสนาเรามีหลักคำสอนที่ตอบโจทย์ตรงนี้ได้ เพราะจุดแข็งของเรา คือมีธรรมที่เป็น "สัจธรรม" ขาดแต่ผู้ที่จะนำความรู้เหล่านี้ไปสู่ใจของมวลมนุษยชาติ


เพราะฉะนั้น ในฐานะของเราที่เป็นพุทธศาสนิกชน ต้องช่วยกันเผยแผ่พระพุทธศาสนา โดยใช้หลักของพระพุทธเจ้าที่ว่า จงบำเพ็ญประโยชน์ตน ประโยชน์ท่านให้ถึงพร้อมด้วยความไม่ประมาท ประโยชน์ตนก็คือ ตัวเองต้องทำให้ดี ถ้าเราอยากจะเผยแผ่ ตัวเราเองนั้นต้องเข้าวัด ศึกษาธรรมะ รักษาศีล เจริญสมาธิภาวนา ทำให้ครบสม่ำเสมอ พอเราทำตัวให้ดีจนคนรอบข้างเขารู้สึกว่าเรานั้นไม่เหมือนเดิม ดีขึ้นแต่ไม่ใช่ในเชิงไปข่มเขา ให้เห็นว่าเป็นคนที่นุ่มนวล ใจเย็น มีน้ำใจ มีความรับผิดชอบในหน้าที่การงานทุกอย่างดีขึ้นหมดเลย จนเขายอมรับว่ามาวัดแล้วดี พอทำได้อย่างนี้แล้ว เราจะมีน้ำหนักคำพูด เพราะสิ่งที่เราทำเป็นตัวรับประกันเราเอง เมื่อเป็นเช่นนี้เวลาเราชวนคนรอบตัวเรา ญาติพี่น้อง สมาชิกในครอบครัว เพื่อนฝูง คนรู้จัก ให้เข้ามาวัดทีละคนสองคน คนไหนชวนง่ายก็ให้ชวนคนนั้นมาก่อน   ค่อย ๆ ชวนมาทีละนิดแล้ววงก็จะขยายกว้างออกไปเรื่อย ๆ จนในที่สุดสามารถคลอบคลุมไปถึงคนทั้งโลกได้จริงอย่างแน่นอน





วันพฤหัสบดีที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2558

On 04:32 by EForL   No comments












ทำไม UN จึงกำหนดให้วันวิสาขบูชาเป็น “วันสำคัญของโลก”

เหตุมีอยู่ว่าระหว่างวันที่ ๙ -๑๔ พฤศจิกายน ๒๕๔๑ ผู้แทนจากประเทศที่นับถือศาสนาพุทธทั่วโลก ได้ประชุมปรึกษาหารือและพร้อมใจกันนำเสนอให้องค์การสหประชาชาติ พิจารณาและเห็นชอบที่จะประกาศให้วันวิสาขเป็นวันสำคัญของโลก
ในการประชุมสมัชชาสหประชาชาติ ครั้งที่ ๕๔ (๒๕ ธันวาคม ๒๕๔๒)  องค์การสหประชาชาติ (United Nation:UN) ได้ร่วมพิจารณาและมีมติเห็นพ้องต้องกัน ประกาศให้วัน วิสาขบูชาถือเป็นวันสำคัญวันหนึ่งของโลก ทั้งนี้เพราะสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ว่า…
“พระองค์ทรงเป็นมหาบุรุษผู้ให้ความเมตตาต่อหมู่มวลมนุษย์ทั้งหลายในโลก จะเห็นได้จาก การยกเลิกการแบ่งชนชั้นวรรณะ ซึ่งเท่ากับเป็นการเลิกทาสโดยไม่มีการเสียเลือดเสียเนื้อ นอกจากนี้พระองค์ยังทรงเป็นนักอนุรักษ์สัตว์ป่า กล่าวคือทรงสอนให้มนุษย์ ไม่ฆ่าสัตว์ ให้รู้จักช่วยเหลือสัตว์ และเหตุผลที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ พระองค์ทรงเปิดโอกาสให้ทุกศาสนา สามารถเข้ามาศึกษาพุทธศาสนา เพื่อพิสูจน์หาข้อเท็จจริงได้โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนมานับถือศาสนาพุทธ”
 ด้วยพระมหากรุณาธิคุณอันยิ่งใหญ่ที่มีต่อชาวโลก โดยไม่มีการแบ่งแยกชนชั้น วรรณะนี้เองจึงทำให้องค์การสหประชาชาติประกาศให้วันวิสาขเป็นวันสำคัญของโลก

ในฐานะที่เราเป็นชาวพุทธ จึงควรศึกษาเพื่อให้เกิดความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง ในวันสำคัญนี้ และพร้อมจะย่อมรับนับถือพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ว่าเป็นที่พึ่งที่ระลึกอันสูงสุดตลอดชีวิต ได้อย่างภาคภูมิใจ


วันพฤหัสบดีที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2558

On 04:12 by EForL   No comments
การที่บุคคลคนหนึ่ง มีความคิดขึ้นมาในใจว่า “อยากจะออกจากทุกข์แล้วช่วยเหลือคนอื่นๆให้ออกจากทุกข์ด้วย” ถือเป็นความคิดที่ยิ่งใหญ่มาก ในภาษาพระบุคคลที่มีความคิดเช่นนี้ เรียกว่า พระโพธิสัตว์
คนที่เป็นพระโพธิสัตว์ ต้องใช้เวลาสร้างความดีและฝึกฝนอบรมตนเองมาหลายภพ หลายชาติมากจนในที่สุด เมื่อคุณธรรมความดีภายในตัวเต็มเปี่ยมบริบูรณ์ก็ได้ตรัสรู้ธรรม เปลี่ยนสถานะตนเองจากพระโพธิสัตว์เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
ในพระไตรปิกฎได้บันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับช่วงเวลาที่พระโพธิสัตว์ เปลี่ยนสถานะพระองค์เองมาเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้น่าสนใจมาก ซึ่งตัวผู้เขียนได้อ่านเรื่องราวนี้เป็นครั้งแรกแล้วเกิดอาการขนลุกด้วยความปีติ และภาคภูมิใจที่ได้เกิดมาเป็นชาวพุทธ และคิดว่าชาวพุทธทั้งหลายคงมีความรู้เช่นเดียวกัน ถ้าได้ทราบเรื่องราวนี้




หลังจากที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสรู้ธรรมแล้ว พระองค์ทรงเปล่งอุทานว่า


“เราเมื่อแสวงหานายช่างคือตัณหาผู้กระทำเรือน เมื่อไม่ประสบได้ท่องเทียวไปในวัฏสงสารมิใช่น้อย ความเกิดบ่อย ๆ เป็นทุกข์ ดูก่อนนายช่างผู้กระทำเรือน เราเห็นท่านแล้ว ท่านจักทำเรือนไม่ได้อีกต่อไป โครงเรือนทั้งปวงของท่านเราหักแล้ว ยอดเรือนเรากำจัดแล้ว จิตของเราถึงวิสังขารคือนิพพานแล้วเราได้ถึงความสิ้นตัณหาแล้ว ”



เมื่อได้อ่านประโยคนี้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า (เพราะชอบประโยคนี้มาก) จึงลองตีความตามดวงปัญญาอันน้อยนิดของตนเองได้ว่า
ความอยากได้ อยากมี อยากเป็น (ตัณหา) ในดวงจิตทำให้เกิดร่างกาย (เรือน) เมื่อยังตัดความอยากเหล่านี้ไม่ได้ทำให้ต้องเกิด แก่ เจ็บ ตาย อยู่บ่อย ๆ ซึ่งการเกิดบ่อย ๆ นี้เป็นทุกข์มาก เกิดเป็นคนรวยก็ทุกข์แบบคนรวย เกิดเป็นคนจนก็ทุกข์แบบคนจน เกิดเป็นสัตว์เดรัจฉานก็ยิ่งทุกข์
เมื่อได้ตรัสรู้ธรรมพระองค์ได้เข้าไปเห็นตัวที่ทำให้เกิดความอยากเหล่านั้น พระองค์ได้หักโครงเรือนคือ ความโลภ ความโกรธ ความหลง และทำลายยอดเรือนคือความไม่รู้ทั้งหลายหมดสิ้นแล้ว จิตของพระองค์สะอาดบริสุทธิ์ ไม่มีเชื้อให้ต้องกลับมาเกิดอีกต่อไป (นิพพาน)

           คนที่สามารถเปล่งคำพูดได้อาจหาญอย่างพระสัมมาสัมพุทธเจ้าของพวกเรา ในโลกนี้คงไม่มีอีกแล้ว เพราะฉะนั้น เราควรภาคภูมิใจที่ศาสนาพุทธกำลังเจริญรุ่งเรืองอยู่ในแผ่นดินแห่งนี้ ทำให้เราได้มีโอกาสไปวัด ได้ทำบุญ และได้ศึกษาพระธรรมเทศนาแล้วนำคำสอนมาใช้ในการดำเนินชีวิตได้อย่างถูกต้อง

           ในเส้นทางแห่งการเวียนวายตายเกิดอันยาวไกลนี้ ตราบใดที่เรายังไม่หมดกิเลสก็ต้องเกิดอยู่เรื่อย ๆ ส่วนว่าจะเกิดเป็นอะไรก็แล้วแต่เราจะออกแบบเอาเองในชาตินี้ แล้วท่านทั้งหลายกำลังออกชีวิตกันอย่างไรในชาตินี้

วันศุกร์ที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2558

On 19:42 by EForL   No comments












เรื่องมีอยู่ว่า ในกาลที่อุปติสสะและโกลิตะ (สารีบุตรและโมคัลลานะ) เที่่ยวหาสาระแกนสารของชีวิต เขาทั้งสองได้ทำการตกลงกันว่า ถ้าใครได้รู้อมตะธรรมก่อนก็ให้มาบอกซึ่งกันและกันด้วย
วันหนึ่งอุปติสสะได้เห็นจริยะวัตรที่งดงามของพระอัสชิก็เกิดความเลื่อมใส่จึงเข้าถ้าปัญหาหลังจากกระทำภัตรกิจเสร็จแล้วว่า

 "ท่านบวชเฉพาะใคร ใครเป็นศาสดาของท่าน ท่านชอบใจธรรมข้อไหน?"

อัส. พระมหาสมณะศากยบุตร เสด็จออกทรงผนวชจากศากยตระกูล
เราบวชเฉพาะพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นเป็นศาสดาของเรา
และเราชอบใจธรรมของพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น.

อุป. ก็พระศาสดาของท่านสอนอย่างไร แนะนำอย่างไร?

ฝ่ายพระอัสชิด้วยความที่ท่านเป็นพระบวชใหม่จึงตอบไปสั้นๆ ว่า 

"ธรรมเหล่าใด มีเหตุเป็นแดนเกิด พระตถาคตตรัสเหตุแห่งธรรมเหล่านั้น และเหตุแห่งความดับของธรรมเหล่านั้น พระมหาสมณะมีปกติตรัสอย่างนี้"

ด้วยความที่อุปติสสะมีดวงปัญญามาก เมื่อจบการแสดงธรรมก็ได้บรรลุเป็นพระโสดาบันทันที
เมื่อความสงสัยในพระรัตตรัยหมดสิ้นไปแล้ว จึงตรัสเรียนถามกับพระอัสชิว่า  พระศาสดาของพวกเราประทับอยู่ที่ไหน ?

หลังจากที่ได้รับคำตอบแล้วอุปติสสะได้กราบแทบเท้าของพระอาจารย์และกล่าวนิมนต์ให้ท่านล้วงหน้าไปก่อน ส่วนตัวท่านจะไปทำตามสัญญาที่เคยให้ไว้กับเพื่อน
โลกนี้ คนฉลาดมากหรือคนโง่มาก ?

เมื่ออุปติสสะและโกลิตะได้บวชในพระธรรมวินัยของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นที่เรียบร้อยแล้ว  วันหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรได้ถามพระสัมมาสัมพุทธเจ้าว่า
"ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทั้งสองไปยังสำนักของอาจารย์สัญชัยผู้ที่มหาชนทั้งหลายยกย่องว่าเป็นผู้วิเศษ เพราะต้องการจะพาท่านมากราบเป็นลูกศิษย์ของพระพุทธองค์
และกระผมทั้งสองได้บอกกับอาจารย์เก่าไปว่า
 “ลัทธิของท่านไม่มีสาระแก่นสารอะไรเลยจะสอนคนอื่นไปทำไม” 

 อาจารย์สัญชัยตอบกลับมาว่า
"เราเคยเป็นครูของมหาชน การที่เราจะทำอย่างนั้นเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้"

เมื่อกระผมบอกว่า

 "ท่านอาจารย์ ต่อไปมหาชนทั้งหลายรวมทั้งลูกศิษย์ของท่านก็จะไปบูชาพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ท่านจะทำอย่างไร?"

อาจารย์กล่าวว่า
"ก็โลกนี้คนฉลาดมากหรือคนโง่มาก?"

กระผมตอบว่า " คนโง่มากกว่า "
อาจารย์กล่าวว่า "ถ้าอย่างนั้น พวกคนฉลาดจะไปสำนักของพระพุทธเจ้า พวกคนโง่จะมายังสำนักของเรา"

เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ฟังดังนี้แล้วจึงตรัสว่า

" ชนเหล่าใด มีปกติรู้ในสิ่งที่ไม่เป็นสาระว่าเป็นสาระ ชนเหล่านั้น มีความเห็นผิด เขาย่อมไม่ประสบสิ่งอันเป็นสาระ ชนเหล่าใด รู้สิ่งที่เป็นสาระว่าเป็นสิ่งที่มีสาระ รู้สิ่งที่ไม่เป็นสาระว่าเป็นสิ่งที่ไม่มีสาระ ชนเหล่านั้น มีความเห็นถูกเขาย่อมประสบสิ่งที่เป็นสาระตลอดกาลนาน "








วันศุกร์ที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2558

On 17:11 by EForL   No comments

ในสมัยพุทธกาลมีเรื่องในชาดกเล่าไว้ว่า ครั้งหนึ่งขณะ ที่พระพุทธเจ้ากำลังทรงแสดงธรรมอยู่นั้น ปรากฏว่าคนฟังมีพฤติกรรมแปลก ๆ เช่น นั่งหลับบ้าง มองท้องฟ้าหรือแหงนดูดาวบ้าง แหย่เพื่อน ๆ ขีดเขียนดินเล่นบ้าง ฟังธรรมด้วยความเคารพบ้าง หลังจากจบพระธรรมเทศนา มีอุบาสกคนหนึ่งเข้าไปทูลถามพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับพฤติกรรมคนเหล่านี้ พระพุทธองค์ตรัสว่า
๑)      คนที่นั่งหลับเวลาฟังธรรม ชาติก่อนเคยเกิดเป็นงูเหลือม เพราะงูเหลือมหลังจากกินอาหารเต็มอิ่มแล้วก็จะหลับ
๒)      คนที่มองท้องฟ้าหรือแหงนดูดาว ชาติก่อนเคยเกิดเป็นหมอดู หรือนักพยากรณ์ดวงชะตาราศี
๓)      คนที่ชอบแหย่เพื่อนเล่นชาติ ก่อนเคยเกิดเป็นลิงจึงอยู่ไม่เป็นสุข แหย่คนโน้นทีคนนี้ทีตามสัญชาตญาณเดิมที่ติดตัวมา

๔)      คนที่ขีดเขียนดินเล่น ชาติก่อนเคยเกิดเป็นไส้เดือนจึงมีอาการแสดงออกคล้ายจะหาที่อยู่เดิมของตน
๕)      คนที่ฟังธรรมด้วยความเคารพ ชาติก่อนเคยเกิดเป็นนักปราชญ์ราชบัณฑิต จึงสนใจ และเอาใจจดจ่ออยู่กับการฟังตลอดเวลา มีความกระตือรือร้นในทางก้าวหน้าอยู่เสมอ จึงฟังด้วยความสุขใจ เอิบอิ่มใจอย่างยิ่ง




แล้วคุณเป็นคนแบบไหน ?


วันศุกร์ที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2558

On 04:16 by EForL   No comments


กาลามสูตร คือ พระสูตรที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแก่ชนเผ่ากาละมะ ไม่ให้เชื่องมงาย ไร้เหตุผล มีหลักอยู่ ๑๐ ข้อ ได้แก่
๑) อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการฟังตามกันมา เช่น "เขาว่าพระรูปโน้นเป็นอย่างนั้น" "ได้ยินมาว่าคนนั้นเป็นอย่างนี้"
๒) อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการถือสืบ ๆ กันมา เช่น "ใคร ๆ เขาก็ว่ากินผักกะหล่ำมากแล้วจะทำให้เป็นหมัน"  "โบราณว่า...."
๓) อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการเล่าลือ เช่น “ข่าวว่านายนั้นเป็นคนอย่างนี้”
๔) อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการอ้างตำรา หรือคัมภีร์ เช่น “ตำราว่าอย่างนั้น ต้องออกมาเป็นอย่างเท่านั้น”
๕) อย่าปลงใจเชื่อ เพราะตรรกะ เช่น ชาย ๒ คนเข้าไปในหลุมขยะ พอออกจากหลุมขยะต้องมีคราบเปื้อนทั้งสองคน ซึ่งถ้าพิจารณาดูแล้วมันเป็นตรรกะดีก็เลยเชื่อ
๖) อย่าปลงใจเชื่อ เพราะอนุมาน เช่น การคาดการณ์ตามประวัติศาสตร์ ตามสถิติ ความน่าจะเป็น ซึ่งอาจจะผิดก็ได้
๗) อย่าปลงใจเชื่อ ด้วยการคิดตรองตามแนวเหตุผล เช่น เห็นคนไข้เป็นแบบที่เคยรักษามาก่อน จึงคิดว่าคนนี้ต้องเป็นโรคแบบนั้น เลยไม่ตรวจรักษาจ่ายยาเลย
๘) อย่าปลงใจเชื่อ เพราะเข้าได้กับทฤษฎีที่พินิจไว้แล้ว เช่น 1+1 ต้องเท่ากับ 2 เท่านั้น
๙) อย่าปลงใจเชื่อ เพราะมองเห็นรูปลักษณะน่าจะเป็นไปได้ โดยเทียบกับความคิดเห็นเดิมของตน
๑๐) อย่าปลงใจเชื่อ เพราะนับถือว่า ท่านสมณะนี้เป็นครูของเรา


แต่ให้เชื่อเพราะเราได้พิสูจน์ด้วยตนว่าธรรม (ความรู้) เหล่านั้น เป็นอกุศล เป็นกุศล มีโทษ ไม่มีโทษ     แล้วจึงควรละหรือถือปฏิบัติตามนั้น เรียกว่าเป็นหลักธรรมาธิปไตย เอาธรรมะ เอาความถูกต้องเป็นใหญ่และหลักการนี้เองที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงใช้ปกครองสงฆ์ในสมัยพุทธกาล



On 03:23 by EForL   No comments
วาเสฏฐะและภารทวาชะ เกิดในตระกูลพราหมณ์ เมื่อได้ฟังธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าก็เกิดความเลื่อมใส่ จึงพากันออกบวชเป็นสามเณรอยู่สำนักของพระศาสดา
ในสมัยนั้น การที่คนในวรรณะพราหมณ์ออกมาบวชเป็นพระเป็นเณร ถือเป็นสิ่งที่ไม่สมควรอย่างยิ่ง คนที่ทำเช่นนั้นย่อมถูกพวกพราหมณ์ตำหนิ ดูถูก ด่าว่าเป็นคนหยาบช้าเลวทราม ฯลฯ ซึ่งสามเณรทั้งสองรูปนี้ก็ถูกด่าอยู่บ่อย ๆ
มีอยู่วันหนึ่ง ทั้งสองรูปได้เข้ามากราบพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แล้วทูลถามปัญหาว่า
สามเณร. พราหมณ์พวกเดียวเท่านั้นหรือประเสริฐที่สุด
พระสัมมาฯ. ไม่ใช่อย่างนั้นหรอก เพราะพราหมณ์ระลึกเรื่องในอดีตไม่ได้ จึงว่าอย่างนั้น
พระสัมมาฯ ตรัสต่อไปว่า ก็อย่างที่เห็นนั้นแหละ นางพรามณีผู้เป็นแม่ทั้งหลายเป็นผู้อุ้มท้อง เป็นผู้คลอดและให้การเลี้ยงดูเขาทั้งหลายเหล่านั้นมา แล้วยังมาบอกว่าเกิดจาก      พระโอษฐ์ของพระพรหม เป็นวรรณะที่บริสุทธิ์ที่สุด ยิ่งกล่าวอย่างนี้ถือว่าพูดเท็จ ย่อมได้รับผลของกรรมที่กล่าวเท็จนั้น

สุดท้ายพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้กล่าวสรุปว่า ใครบริสุทธิ์หรือไม่บริสุทธิ์อยู่ที่การกระทำเณรเอ๋ย ถ้าบุคคลใดประพฤติอกุศลกรรม บุคคลนั้นย่อมได้ชื่อว่าไม่บริสุทธิ์ แต่ถ้าบุคคลได้ประพฤติกุศลกรรม บุคคลนั้นย่อมเป็นผู้บริสุทธิ์