พระโพธิสัตว์ในพุทธศาสนามหายาน

การบำเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์ในพุทธศาสนามหายาน พบว่าแนวคิดเรื่องพระโพธิสัตว์ในพุทธศาสนามหายานนี้มีพัฒนาการมาจากปัจจัยที่สำคัญหลายประการคือ มาจากการพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงภายในสังคมพระพุทธศาสนาเอง อิทธิพลของศาสนาฮินดูที่แทรกซึมปะปนเข้ามา อิทธิพลของศาสนาและวัฒนธรรมเปอร์เซีย รวมถึงอิทธิพลของศิลปกรรมกรีกโบราณด้วย มหายานให้ความสำคัญกับบารมีธรรม เพราะเป็นธรรมที่พระโพธิสัตว์บำเพ็ญพร้อมกับช่วยเหลือสัตว์อื่นให้พ้นทุกข์ไปด้วย จึงทำให้พระโพธิสัตว์สูงกว่าพระอรหันต์และพระปัจเจกพุทธเจ้าซึ่งต่างกับพุทธศาสนาฝ่ายเถรวาท โดยเถรวาทเชื่อว่าบารมีเป็นธรรมที่พระพุทธเจ้าบำเพ็ญมาแล้วไม่สำคัญเท่ากับธรรมที่บำเพ็ญก่อนจะตรัสรู้ มหายานยึดหลักประโยชน์เป็นสำคัญเรียงจากต่ำไปหาสูง คือเพื่อประโยชน์ตนเพื่อนิรวาณและเพื่อสรรพสัตว์ บารมีของพุทธมหายานส่วนใหญ่ถือว่ามี 6 แต่บางคัมภีร์เพิ่มเป็น 10 ตามแบบอย่างเถรวาท การเผยแผ่ธรรมของพระโพธิสัตว์ในมหายานนั้นทำให้ทราบถึงบทบาทการเผยแผ่ธรรมในจำนวนหลักธรรมทั้ง 10 ข้อ เนื่องจากว่ามหายานให้ความสำคัญกับแนวคิดพระโพธิสัตว์ที่ทุกคนมีโพธิจิตสามารถบำเพ็ญบารมี เพื่อเข้าถึงพุทธภาวะได้ พร้อมกับช่วยเหลือสัตว์อื่นให้พ้นทุกข์ก่อนตนขอพ้นทุกข์ในภายหลัง ซึ่งเป็นพลังขับเคลื่อนให้บรรลุอนุตตรสัมมาสัมโพธิญาณต่อไปในอนาคต

นอกจากนี้สิ่งสำคัญที่ทำให้พุทธศาสนามหายานให้ความสำคัญแก่สังคมทำเพื่อประโยชน์ผู้อื่นเป็นหลักนั้น เพราะใช้หลักความกรุณาต่อเพื่อนมนุษย์เป็นอันดับแรก เป็นพื้นฐาน

15

สำคัญต่อทุกคำสอนของพุทธศาสนามหายานที่มุ่งบำเพ็ญบารมีตามหลักพระโพธิสัตว์ทำให้พระพุทธศาสนามหายานเป็นปรากฏการณ์ทางสังคม และแพร่หลายไปอย่างกว้างขวางมาจนถึงปัจจุบัน

สิ่งนี้ที่ถือได้ว่าเป็นจุดแข็งของพุทธศาสนามหายานที่สามารถเผยแผ่พระพุทธศาสนาในเชิงรุก สามารถเข้าถึงกลุ่มคนได้หลากหลายกว่าเถรวาทโดยยึดเอาบุคคลเป็นหลัก คำนึงถึงสติปัญญาความคิดความรู้และความสามารถของบุคคลเป็นเกณฑ์ แทนที่จะปรับบุคคลให้เข้าหาพระพุทธพจน์ แต่ปรับพระพุทธพจน์เข้าหาบุคคล เพื่อประโยชน์แก่การเผยแพร่พระพุทธศาสนาหลักธรรมในพระพุทธศาสนามุ่งเน้นสอนให้ทุกคนพ้นทุกข์ ดังนั้นเราต้องไม่นับถือพระพุทธศาสนาเพียงเพื่อต้องการยกย่องสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เพื่อลบล้างหรือต่อต้านอีกสิ่งหนึ่ง หรือตามกระแสค่านิยม เพราะจะทำให้เราไม่สามารถได้รับประโยชน์จากการศึกษาพระพุทธศาสนาอย่างแท้จริง ซึ่งไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ใดๆ เลย มีแต่จะสร้างความขัดแย้งและการแตกแยกกันขึ้นในพระพุทธศาสนาเท่านั้น แต่ทุกๆ ฝ่ายต้องร่วมด้วยช่วยกัน สถาปนาตนเองเป็นประดุจพระโพธิสัตว์ที่มีหัวใจอันยิ่งใหญ่ที่จะช่วยเหลื่อสรรพสัตว์ทั้งหลายให้พ้นจากความทุกข์ พระพุทธศาสนาก็จะได้รับการปกป้องรักษา และเผยแผ่คำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าให้กว้างไกลสู่ใจชาวโลกทุกคน